سید جواد روشن "قتل آقای کاف" را برای بخش میهمان بیست و هشتمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر آماده می کند.

" قتل آقای کاف" نوشته جمشید خانیان است و در آن بازیگرانی چون محمد ساربان ، طوفان مهردادیان ، سیاوش جامع ، وحید آقاپور ، وحید نفر ، عباس جمشیدی ، محسن بابایی ، مجتبی ره شناس ، هومن خدادوست و... حضور دارند.

در این نمایش سیاوش خادم حسینی به عنوان دستیار کارگردان ، سیاوش پاکراه آهنگساز ، شهرام احمد زاده دراماتورژ و مهدی محمدی طراح نور گروه تئاتر یگانه را همراهی می کنند.

"قتل آقای کاف" با نگاهی به زندگی و سرنوشت حسن جعفری که در سال 1329 و همزمان با ملی شدن صنعت نفت ، به جرم ترور احمد دهقان ، محاکمه و قربانی زد و بندهای دولتی شد به رشته تحریر در آمده است . این نمایشنامه ، سال گذشته در بخش تولید متون بیست و هفتمین جشنواره تئاتر فجر منتشر شد.

گزارش اولین نشست رسانه ای بیست و هشتمین جشنواره تئاتر فجر

سید جواد روشن - در ابتدای این نشست که با حضور خبرنگاران رسانه ها و حسین پارسایی دبیر جشنواره و مدیر کل اداره هنرهای نمایشی صبح روز دوشنبه مورخ 27 مهرماه سال جاری در سالن  كنفرانس مجموعه‌ تئاتر‌شهر برگزار شد، حسین پارسایی با تشریح برنامه های جشنواره در بخش های مختلف گفت: تاکنون در تمام بخش‌ها بر اساس زمان‌بندی منتشر شده در فراخوان، پیش رفته ایم و تا آغاز جشنواره سه نشست خبری را برنامه ریزی کرده ایم که نخستین نشست امروز و پس از اعلام نتایج متون، دومین نشست در اواخر آذر ماه و پس از اعلام نتایج بازبینی و سومین نشست در اواخر دی و یک هفته پیش از جشنواره برگزار خواهد شد.
وی ادامه داد: من به عنوان یک فرد مطلع در 5 سال اخیر در کنار جشنواره تئاتر فجر بوده ام و در جریان ویژگی ها ، ایرادات و نکات مثبت هر دوره هستم برای همین در این دوره از تجربیات دوره های قبل استفاده کردیم و سعی کردیم مشکلات موجود را رفع و ایده های جدید را گسترش دهیم.

آسیب شناسی تولید تئاتر

سید جواد روشن: همواره تئاتر ما از مشكل كمبود سالن رنج برده است و سال‌هاست كه صحبت از ساخت سالن‌هاي جديد است.

مسئله ساخت سالن و مشكلات پيش روي آن خود مجال ديگري را مي‌طلبد ولي هدف از اين يادداشت اشاره به مشكل ديگر در ساخت و ساز هاست و آن نه براي اجرا بلكه براي تمرين است.

هر نمايش براي اينكه به روي صحنه برود نيازمند تمرين است. تمريني كه بسته به نوع و جنس كار از يك تا چند ماه زمان نياز دارد. همچنين يك نمايش بايد در شرايط مناسبي از لحاظ امكانات رفاهي و فني تمرين و توليد شود و نمي‌توان در منزل و يا محل كار يا در هر شرايطي كار كرد.

متاسفانه درحال حاضر پلاتوهاي تمرين اداره تئاتر مهمترين فضاي تمرين تئاتر در تهران هستند آن هم پلاتوهايي كه از استاندارد لازم و ايمني کافی برخوردار نيستند و البته بايد شاكر بود كه اداره تئاتر وجود دارد و مشكل خريد و تعطيلي آن برطرف شد.

در طي اين سالها نه تنها سالن اجراي تئاتر ساخته نشد ( به جزء تماشاخانه ایرانشهر که همین چندی پیش افتاح شد) بلكه پلاتوي تمريني نيز ساخته نشد.البته اين بدان معني نيست كه هيچ اقدامي انجام نشده است بلكه تلاش‌هاي صورت گرفته بي تاثير و يا كم تاثير بوده است .در تئاتر شهر بعد از ساخت كارگاه نمايش و جابجايي آرشيو لباس ، يك پلاتوي تمرين نيز ساخته شد و يا در مقطعي چند پلاتوي تمرين در بام تئاتر شهر ساخته شد ولي با آغاز بازسازي تئاتر شهر پلاتوهاي بام كه به بخش‌هاي اداري از قبيل انبار،آرشيو لباس و... تبديل شده بود تخريب شد و با تبديل سالن شماره 2 تئاتر شهر به سالن كنفرانس اين سالن نيز از ليست مكان‌هاي اجرا و تمرين خارج شد و درعمل چيزي به ظرفيت موجود اضافه نشد.از طرفي با توجه به وجود جشنواره‌هاي مختلف اين مشكل چند برابر شده است و با تمديد ساعت كار اداره تئاتر نيز اين مشكل بر طرف نشده است.

نگاهی به جایگاه تئاتر خیابانی در ایران

سيد جواد روشن: آنچه مسلم است تئاتر خياباني نيز همانند گونه‌هاي ديگر تئاتري در طول سال‌ها دستخوش تغييرات شده است و حتي شايد بتوان گفت كاربرد آن تغيير كرده است.از نمايش‌ها و مراسم آييني و سنتي گرفته تا نمايش‌هاي سرگرم كننده،كارناوال‌ها ،گروه‌هاي دوره گرد و ... البته هميشه يك اصل همواره در تئاتر خياباني وجود داشته است و آن اينكه تئاترخياباني نمايشي مردمي است كه با اجتماع ارتباطي مستقيم دارد.

امروزه تئاتر خياباني بيشتر نگاهي اجتماعي- سياسي و گاهي انتقادي دارد .برشت، نويسنده و كارگردان شهيرآلماني در اشعارش اشاره مي‌كند كه با ديدن كارگران دركارخانه‌ها و كافه‌ها تئاترش را همان جا بنا مي‌كند. در ايران نيز در قبل و اوايل انقلاب شاهد اجراي نمايش‌هاي خياباني با رويكردي مردمي ، انقلابي و سياسي بوديم . همچنين خاطرات رضا كيانيان از اجراي نمايش‌هاي خياباني كه در كتاب بازيگري وي آمده است نشان از تلاش‌هاي وي و گروهش در اجراي تئاتر خياباني در كارخانه‌ها در سال‌هاي دوراست.

نبايد فراموش كرد كه هر نمايش ميداني كه در فضاي باز اجرا شود و مردم را به دور خود جمع كند نمايش خياباني نيست و نمي توان معركه گيري،پهلوان بازي و...را تئاتر خياباني دانست. هر تئاتري كه در سالن اجرا نيز ‌شود، نمي‌تواند به عنوان تئاتر خياباني در خيابان نيز اجرا شود. اين تئاتر، داراي ذاتي است كه مختص خودش است و بايد همواره به آن توجه داشت .شايد بتوان برخي از نمايش‌ها را به ميان مردم در خيابان برد وآنجا اجرا كرد ولي الزاما آن نمايش يك نمايش خياباني نيست چون خواستگاه آن متفاوت است.

تئاتر خیابانی، تئاتري غیر قراردادی است كه بدون توجه به دغدغه‌های گیشه وتماشاگران به ظاهر روشنفكر، جاي خودش را درپارك‌ها، مدارس، ترمينال‌ها، ايستگاه‌هاي مترو و هر جایی كه مردم در آن جا حضوردارند بازمي‌كند.

با آنچه گفته شد به راستي چگونه است كه تئاتر خياباني در كشورما بازبيني مي شود. ظاهرا بخشي از اين بازبيني‌ها براي سنجش ملاك كيفي آثار است تا گروه‌ها با عقد قرارداد به اجراي نمايش بپردازند و بخشي ديگر نيز براي مميزي است. ولي آيا محدوديت و انگيزه‌هاي مالي با ذات تئاتر خياباني همخواني دارد؟

سید جواد روشن - بالاخره بعد از کش و قوس های فراوان در چند سال گذشته ، قرارداهای تیپ هنرمندان تئاتر به تصویب رسید. به گفته مسئولان مرکز هنرهای نمایشی این آیین نامه ها که صنوف مختلف تئاتر را در بردارد از 15 تیرماه سال جاری قابل اجرا ست و کلیه گروه هایی که از این تاریخ به بعد اجرا شده اند و طرف قرارداد با مرکز هنرهای نمایشی هستند بر اساس این آیین نامه دستمزد دریافت خواهند کرد.

از سال گذشته صحبت از حضور مدیر تولید در تئاتر بود و با تصویب این آیین نامه ها از این پس مدیر تولید تعین شده از طرف مرکز هنرهای نمایشی بر اساس جدول درجه بندی هنرمندان ، با هر هنرمند به صورت تک تک قرارداد منعقد خواهد کرد. تا به حال درجه بندی و آیین نامه بازیگران ، نمایشنامه نویسان و مترجمان ، کارگردانان ، طراحان صحنه و لباس ، آهنگسازان ، چهره پردازان ، طراحان حرکات موزون ، عروسکی و کودک و نوجوان مورد تصویب قرار گرفته است. بر اساس این آیین نامه ها هنرمندان در هر شاخه به 6 گروه تقسیم بندی شده اند که هر گروه در بر گیرنده  سابقه و تعداد فعالیت های حرفه ای هنرمند است که بر اساس آن حقوق دریافت خواهد نمود.

مسلما نفس تصویب این آیین نامه ها و  تدوین شیوه نامه پرداخت که با نظر کارشناسی صنوف مختلف خانهتئاتر طراحی شده است ، اقدامی ارزشمند و موثر برای احقاق حق هنرمندان خواهد بود و همان طور که مسئولان می گویند باید فرصت داد تا نقاط ضعف و قوت این کار مشخص شود و سپس برای بهتر شدن و رفع نواقص موجود آن تلاش کرد  اما با این وجود ذکر چند نکته در این خصوص لازم و ضروری به نظر می رسد.

به بهانه اجرای نمایش "سگ سکوت"

سید جواد روشن -وقتی طبق اصل 44 قانون اساسی از خصوصی سازی صحبت می کنیم باید فعالیت های فرهنگی و هنری را نیز مشمول آن دانست و برای خصوصی سازی در عرصه فرهنگ و هنر نیز تلاش کرد. مرکز هنرهای نمایشی به عنوان بخش دولتی تئاتر همواره مدعی آن  است که از خصوصی سازی در تئاتر استقبال می کند و برگزاری سمینار تئاتر خصوصی و طرح مباحث نظری در این خصوص را نشانه علاقه مندی و تلاش آن مرکز برای رسیدن به تئاتر خصوصی می داند. هرچند این ادعا مخالفانی دارد و برخی از هنرمندان معتقدند تلاشی عملی برای رسیدن به تئاتر خصوصی از سوی دولت انجام نمی شود و مقررات موجود این امکان را از هنرمندان می گیرد. در این میان آنچه مهم است طرح اولیه این مسئله و درگیر شدن ذهنی - هرچند به صورت تئوری - با عنوان تئاتر خصوصی است. البته وقتی از تئاتر خصوصی صحبت می کنیم منظور آثاری با شاخصه های هنری و علمی است زیرا در تئاتر آزاد - که از آن با عنوان تئاتر لاله زاری نیز یاد می شود_ که در برخی سینماها ، تئاتر گلریز و... اجرا می شود به نوعی تئاتر خصوصی حضور دارد و گردش مالی و پرداخت هزینه ها بر اساس فروش نمایش از گیشه است. این روش سال هاست که وجود دارد هرچند در حال حاضر این نوع تئاتر نیز دچار مشکل است. ولی این نوع تئاتر مورد نظر منتقدین و هنرمندان نیست و تفاوتی بین این نوع کار و اجرای تئاتر با استفاده از قواعد علمی و هنری وجود دارد.

گزارشی از برگزاری چهاردهمین جشنواره نمایش های آیینی و سنتی

سید جواد روشن- حفظ فرهنگ و آیین ها همواره یکی از دغدغه های هر کشور است. چگونه باید در هیاهوی هزاره سوم و قرن تکنولوژی ، سرعت و ارتباطات که جهان را به دهکده ای کوچک تبدیل کرده است ، از فرهنگ اصیل و آیین ها نگهداری کرد. نسل امروز ما کی و کجا باید سراغ نقل و تعزیه و روحوضی را بگیرد و مطمئن باشد آنچه می بیند به درستی وام دار گذشتگان است و غرابتی نزدیک به اصل خود دارد؟

ظاهرا برپایی جشنواره نمایش های آیینی و سنتی با همین هدف شکل گرفته تا مکانی باشد برای ارائه فرهنگ و آیین رو به فراموشی ما . جشنواره ای که برگزارکنندگانش آن را بیشتر یک جشنواره شکلی می دانند تا محتوایی و در دوره های نخست هدفش تنها ارائه این نمایش ها و آیین ها بوده است (نگاه کمی) ولی به مرور چگونگی ارائه (نگاه کیفی) آن نیز مورد نظر و دقت بیشتر قرار گرفت. هفته گذشته شاهد برگزاری چهاردهمین دوره این جشنواره بودیم که با تمام قوت و ضعف هایش به پایان رسید و کسانی که در این فرصت امکان بازدید از این جشنواره ئ دیدن نمایش ها را نداشتند باید تا دو سال دیگر صبر کنند تا شاهد دوره پانزدهم آن باشند. هر چند قرار است در این فاصله نمایش های صحنه ای جشنواره اجرای عموم داشته باشند. ( البته اگر قول مسئولین عملی شود)

در چند دوره اخیر جشنواره ، آموزش و  پژوهش از جمله برنامه های جدی جشنواره بوده است و برگزرای سمینار تخصصی نمایش های آیین و سنتی گامی علمی و عملی در این راه بود. همان طور که اشاره شد مسلما برگزاری چنین جشنواره ای اهمیت ویژه ای دارد ولی نمی توان تمام دغدغه های هنرمندان و دلسوزان نمایش های سنتی و آیینی را تنها با چنین جشنواره ای پاسخ داد. حفظ و ارائه این نمایش و آیین ها به مکان ثابت نیازمند است تا به طور مستمر امکان ارائه آن باشد. همچنین با توجه به درگذشت اکثر پیشکسوتان این هنر لزوم جدی به آموزش و تربیت نسل جدید احساس می شود و باید با استفاده از اساتید و پیشکسوتان فعلی که متاسفانه تعدادشان بسیار اندک است در مکانی مشخص و مناسب به تربیت نیروهای جوان و جدید پرداخت. همچنین باید از اسناد و مدارک موجود در زمینه هنرهای سنتی مانند نسخ تعزیه و .... در یک مکان مناسب نگهداری شود و به مرور اقدام به برپایی یک موزه دائمی در این خصوص کرد.

 تئاتر مقاومت

پس از سينماگران که بيانيه يي در واکنش به وقايع بعد از انتخابات صادر کردند، هشت نمايشنامه نويس نيز با صدور بيانيه يي از نگراني خود درباره افسردگي حاکم بر جامعه در روز هاي اخير سخن گفتند و از هم صنفان شان دعوت کردند راوي صادق روزگار خود باشند. آنها در بخشي از اين بيانيه نوشته اند؛ «دوستان کتمان نمي توان کرد که اکنون فضاي افسرده يي است و افسردگي بيش از آنکه وضعيتي روحي باشد، وضعيتي سياسي است. براي رهايي از اين وضعيت افسرده، محتاج اميدي نجات بخش هستيم.»

 به نقل از : روزنامه اعتماد ملی 14 مرداد88 صفحه آخر شماره 2018

اعتماد ملی

گزارشی از نشست رسانه ای مرکز هنرهای نمایشی و خانه تئاتر پیرامون تصویب آیین نامه حقوق تولیدکنندگان تئاتر

سید جواد روشن- در دوره حضور دکتر خسرونشان در مرکز هنرهای نمایشی و به همت فرهاد مهندس پور شیوه نامه ای برای پرداخت دستمزد هنرمندان تئاتر تنظیم شد. در آن زمان این شیوه نامه منتقدانی داشت که معتقد بودند پرداخت بر اساس این معیارها و مبالغ پیشنهادی نمی تواند معیار خوبی باشد ولی با تمام این مسائل آن شیوه نامه آغاز خوبی برای حرکت به سوی معیار سنجی و قانون مند شدن پرداخت ها بود زیرا تا قبل از آن پرداخت ها بدون هیچ معیار مکتوب و اعلام شده ای انجام می شد. خانه تئاتر نیز به عنوان یک واحد صنفی از همان زمان به دنبال تنظیم قراردادهای تیپ و شیوه نامه ای برای پرداخت ها با توجه به ملاک های حرفه ای بود. با ورود حسین پارسایی به مرکز هنرهای نمایشی ، تنظیم و تصویب این قراردادها همواره مورد بحث و نظر بود ولی متاسفانه به سرانجام نمی رسید. خانه تئاتر زمان زیادی را برای کارشناسی این طرح صرف کرد و جلسات متعددی با مسئولان مرکز هنرهای نمایشی برگزار شد . مرکز هنرهای نمایشی نیز در پاسخ به عدم تصویب این آیین نامه ها معتقد بود: تصویب این قرارداد ها به کارشناسی بیشتر و تطبیق با ضوابط اداری و امکانات مالی نیاز دارد. بعد از حدود 4 سال از بحث جدی برای تصویب این قراردادها و گله مندی  های هنرمندان تئاتر بالاخره در روزهای پایانی دوره 4 ساله دولت نهم این قراردادها به تصویب رسید. برخی معتقدند تصویب این قراردادها در این زمان به خاطر احتمال تغییرات مدیریتی است ولی پارسایی این حرف را تکذیب می کند. به هر حال آنچه امروز اهمیت دارد تصویب و نهایی شدن این قراردادهاست که باید آن را به فال نیک گرفت و با وجود اینکه در همین آغاز کار نظرات مختلف و نقدهایی درباره این ایین نامه ها وجود دارد دارد ولی می توان تصویب این آیین نامه ها را یک اتفاق خوب برای تئاتر کشور دانست و مسلما این شیوه نامه گامی است برای قانون مند شدن پرداخت ها. انچه در ذیا می خوانید گزارشی است از نشست رسانه ای مرکز هنرهای نمایشی و خانه تئاتر پیرامون تصویب آیین نامه حقوق تولیدکنندگان تئاتر که در روز سه شنبه مورخ 6 مردادماه سال جاری با حضور حسین پارسایی و ایرج راد در سالن کنفرانس مجموعه تئاتر شهر برگزار شد.

گزارشی از اجرای نمایش های روی صحنه در تهران

با آرام تر شدن فضای جامعه سالن های تئاتر هم وضع بهتری پیدا کردند و  چند نمایش جدید نیز به روی صحنه رفت. در مجموعه تئاتر شهر پنج نمایش به روی صحنه هستند. تالار چهارسو  اين هفته میزبان نمايش"اهل قبور" به نويسندگي و کارگرداني حسين کياني است. در اين نمايش بازيگراني چون مهدي پاکدل، شهرام حقيقت‌دوست، الهام پاوه‌نژاده و سيامک صفري ايفاي نقش مي‌کنند.